Planet LiMNux

Надад нэг Pocket PC байгаа юм. Бараг хэрэглэдэггүй эд л дээ. Үйлдлийн систем нь Window$ Mobile 5. Дээр нь ямар нэг програм суулгахын тулд ихэвчлэн Window$ үйлдлийн системтэй компьютертэй холбох шаардлага гардаг юм. Харин саяхан эхнэртээ хэрэглүүлэх гээд япон үсэг тогтоох програм суулгах гэсэн чинь Window$ хэрэгтэй болов оо. Ингээд зовлон эхлэж байгаам даа.

За тэгээд VirtualBox суулгалаа, VirtualBox дотроо нэг хулхины Windows XP суулгачлаа. XP дээрээ ActiveSync гэж програм бас Micro$oft-оос татаж суулгав. Энэ хүртэл ч жаахан цаг л авснаас биш амархаан болчлоо. Ингээд Pocket PC-гээ USB каблиар нь компьтер луугаа залгачлаа. Холбогддоггүй шүү туучий чинь! USB-гээр холбосон бусад бүх төхөөрөмжүүд харагдаад байгаа мөртлөө...

Нилээн үзлээ..., нэтээс хайгаад л, үзээд байлаа, үзээд байлаа. Бардаггүй ээ. Бууж өглөө. Одоо бодлоо -Дэмий юм дэмий л юм даа. Яагаад дэмий вэ? гэхээр:
1) Виртуал машин дотор хулхины Window$ XP сулгачихаж байгаам
2) Ганц жижиг програм суулгах гэж өчнөөх юм боллоо шдээ, хайран цаг
3) Ер нь энэ Pocket PC дээр яах гэж Window$ Mobile суулгадаг байна аа, програм суулгахад заавал Window$ XP ч юмуу шаарддаг нь үнэн хөшингө шийдэл.

За ингээд болохгүй болохоор нь дээр нь хэдэн кино хуулчихаад хүүхдүүддээ үзүүлж байя гэтэл зөвхөн WMA, ASF форматыг л хүлээн зөвшөөрдөг гэнэ. За тэгээд киногоо ffmpeg -ээр WMA -руу хөрвүүлээд өнөөх дээр чинь үзлээ. Жаахан гарч байгаад ТАГ гацдаг байна шд... Одоо ёстой болъё, дэмий юм дэмий.

Ингэж дэмий юмаар оролдож суухаар эхнэртээ шинэ компьютер авах, эсвэл энэ дээр байгаа хөшингө үйлдлийн системийг солих. Линуксаар сольчих юмсан. Хэзээ нэгэн цагт оролдож үзнээ. Эрх чөлөө мандтугай!

[блог: Dusal.net-ын блог,бичсэн: Almas]

Үнэхээр хөөрхөн охин байна. Уг нь apple биш linux дуулсан бол гсн Ямар ч гэсэн youtube-ын од л юм байна. Дурлачихлаа. Энэ дууг нь өнөөдөр хэд ч сонсов доо


 Монгол залуусын гоё гоё бичлэгүүд www.youtube.com дээгүүр зөндөө байдаг. Нэг их таалагддаг, гоё дуулдаг охин байдгийн, бас дажгүй гитар дарчихдаг залуус байдаг нийлүүлж байгаад хамтлаг байгуулаад online Монгол хамтлагтай болчоод dusal.net dusal.net dus dus dus гээд дуулуулаад саитаа сурталчибал гоё санагдаад (Та нарт бас санаа өглөө шүү )

Бас нэг сурталчилгаа явуулахад www.digg.com шиг www.bookmark.mn гээд их дажгүй Монгол саит уг нь байдаг. Даанч манайхан нэг их хэрэглэдэггүй. Надад бол google reader, twitter-ээс ч илүү таалагддаг. Учир нь хүмүүсийн блог дээрээ бичсэн юмыг бусад нь үнэлээд явчихдаг болохоор шалгарсныг нь л унших боломжтой, бас бусаддаа дажгүй бичлэг таалагдсан зүйлсээ танилцуулах боломжтой. Цаашдаа bookmark.mn нэлээн ашиглана гэж бодож байгаа

Хүний тархи бол миний мэдэх хамгийн хурдан ажиллагаатай төхөөрөмж. Ямар ч өндөр технологи гарч ирсэн гэсэн түүний дээр гарна гэж үгүй.

Хүний толгойн доторх мянга түмэн бодлын алийг тэр гэхэв. Бодлууд орж ирч л байдаг, гарч яваж л байдаг. Энэндээ бид дасаад, энгийн мэт л хүлээж авч байдаг. Сая сууж байх зуур мянга түмэн бодол толгойгоор эргэлдэж байтал уучлалын талаар нэгэн бодол ихэд анхаарал татав. Тэгээд л тэрнийхээ талаар бичихээр яаран сууна.

Уучлал гэдгийг тодорхойлох гээд нэг үзье л дээ. Энэхүү зүйл нь хэн нэгэнд ялагдаж байгаа хэрэг үү, уучилж буй хүндээ тал засаж байгаа хэрэг үү, өөрийгөө дорд үзэж буй хэрэг юм уу. Магадгүй урт хугацааны турш сэтгэл дотор байсан таагүй зүйл мартагдах үйл явц юм уу. Сайхан сэтгэлийн илэрхийлэл ч байж болох л юм. Энэ олон хүний тархин доторх мянга түмэн бодлууд дотор энэхүү тодорхойлолтууд өөр өөр байгаа гэдэгт итгэлтэй байна. Харин би өөрийн бодол дотор яаж тодорхойлж байгааг доор бичье.

Уучлал гэдэг бол тухайн хүний сэтгэл дотор явагдаж буй нэг үйл явц юм. Уучлалтыг гагцхүү тэрхүү тархины эзэн л мэдэрч чадна, түүнд төрөх мэдрэмжийн хэмжээ их бага байх нь уучлалын хэмжээ их бага байхаас шууд хамааралтай.

Хүний тархин доторхыг уншдаг авьяастай болвол ямар сайхан бэ. Нэг хүнтэй жоохон түр тар хийснийхээ дараа энэ хүн намайг уучилж уу үгүй юу гэдгийг шууд л тархин доторх мэдээллийг нь уншаад л мэдчиж болно шүү дээ. Хэрвээ тийм болчвол хүмүүстэй харьцах ч хэрэггүй болно. Гэвч өөр хүний тархин доторх мэдээллийг шууд уншина гэдэг бол бараг боломжгүй зүйл. Тийм учраас хэн нэгний тархин дотор болж буй зүйлийг түүнээс өөр хэн ч мэдэхгүй. Арван жил найзалсан найзынхаа юу бодож байгааг хараад л шууд хэлдэг болчвол мөн сайхан.

Миний бодлыг хэн ч уншиж чадахгүй учраас хэн нэгнийг уучилсан эсэхийг тэд намайг хараад хэлж чадахгүй. Хариу нь зөвхөн миний толгойн дотор л байгаа, тиймээс энэ зөвхөн надад л хамаарагдана, зөвхөн надад л хамаатай болно. Энэ бүгдээс харахад уучилна гэдэг бол ялах ялагдах асуудал биш байж. Уучилна гэдэг бол өөрийгөө доош хийж буй хэрэг биш байж. Уучилна гэдэг бол өөрийн сэтгэл дотор жоохон ч болтугай амар амгаланг олох хэрэг байжээ.

Уучилснаар таны сэтгэл хөнгөрч, сэтгэлийн чинь жоохон ч болтугай дарамт арилах ажээ. Энэхүү явц нь зөвхөн бидний сэтгэлд дотор л явагддаг учраас үр дүн нь ч гэсэн зөвхөн бидэнд хамаараггдаг аж.

Ай уучлалт гэж агуу зүйл.

[блог: Dusal.net-ын блог,бичсэн: xvv]

За Мэдээллийн технологийн чиглэлээр мэргэжилтэн бэлтгэдэг хамгийн том сургууль нь иймэрхүү байхад Монголын IT security ямар түвшинд яваа нь ойлгомжтой байх.
Ер нь дусал сайтын зүгээс цагаан малгайт хакеруудыг дэмждэг, цаашдаа ч дэмжиж, хамтрах сонирхолтой байдаг.
Доорх бичлэгийг Ajaxmaa блогоос хуулж тавилаа:
ШУТИС & Part Two Энэ их дээд сургуулиуд цахим хуудсаа засахгүй юм аа. ШУТИС-ын оюутнуудын дүн өөрчлөх боломжтой гэсэн бичлэг дээр нь багш нар нь боож үхэх гээд хүн муулаад салахгүй байсан. Тэгэхээр нь санаа аваад цахим хуудсаа янзалчихсан юм болов уу гэтэл ШУТИС-ын бүх цахим хуудас цоорхой хэвээрээ байх юм. Доорх дэлгэцийн агшин дээр зарим нэг алдааг нь үзүүлсэн болно:

http://www.emust.edu.mn/web/ajaxfiles/get.php?cal_id=-1%27


http://www.must.edu.mn/web/index_of.php?name=DNews&page_id=60&news_id=12%27


За тэгээд хүн муулж байхын оронд цахим хуудсаа янзалж суувал өөрсдөд нь болон өрөөл бусдад хэрэгтэй болов уу. Жишээ нь ШУТИС элсэлти

[блог: Dusal.net-ын блог,бичсэн: Atman]

Удаан хүлээсний эцэст Firefox 3.5 гарлаа. Windows болон MacOS хэрэглэгчид www.getfirefox.com хаягаар орж цоо шинэхэн 3.5 хувилбарыг татаж аваад суулгаарай. Хамаагүй илүү хурдан болсон байна шүү.

Ubuntu хэрэглэгчид энд дарж зааврын дагуу суулгаарай

[блог: Dusal.net-ын блог,бичсэн: Atman]

Сардаа 3Гб татах хязгаартай интернет ашигладаг юм. Тэгээд тэр нь сардаа хүрэхгүй байх юм ямар нэг арга байна уу? хэмээн нэг найз маань асуусан юм. Тэгээд та бүхэнд ч бас хэрэг болж магадгүй гээд блогтоо оруулж байна. Мөн их удаан интернет холболттой хүмүүст энэ нэмэлтүүд их тустай байдаг.

Таныг веб сайтуудыг үзэх үед олон янзын реклам, чимэглэл зургууд гэх мэт их хэмжээ эзэлдэг файлууд компьютер руу чинь татагдаж байдаг. Текст мэдээлэл бол маш бага зай эзэлдэг. Тиймээс веб сайтуудыг үзэх үедээ зураг, флаш видео зэргийг хааснаар тодорхой хэмжээнд татах хэмжээгээ (bandwidth) хэмнэх, үзэх хурдаа нэмэх боломжтой болж байгаа юм. Мөн хаасан хуудсан дээрээ үзэхийг хүссэн зураг болон флашаа өөрөө сонгож харах, тохируулах зэрэг нэмэлт боломжууд бий.

Хэрхэн яаж?
Юуны өмнө та Firefox веб хөтөч програм хэрэглэдэг байх хэрэгтэй. Хэрвээ та өөр веб хөтөч хэрэглэдэг бол яг одоо www.getfirefox.com хаягаар орж цоо шинэхэн 3.5 хувилбарыг татаж аваад суулгаарай Бас 3.5 хувилбар маань дөнгөж өчигдөр ш

Нээлттэй эхийн програм хангамжийг нутагшуулах, Монголчилж орчуулах асуудал сүүлийн хэдэн жилд хүмүүсийн анхаарлыг эрчимтэй татаж байх шиг надад санагддаг. Түүнийгээ дагаад өөрсдийн санал бодлоо илэрхийлэх хүмүүсийн тоо нэмэгдсэн. Гэвч одоог болтол бид ямар нэгэн үйлдлийн системийг бүрэн дүүрнээр Монгол хэл дээрээ ашиглах боломжгүй хэвээрээ л байна.

Өөрийн төрөлх хэл дээр нутагшуулах уу, эсвэл тэр чигээр нь өөрийн гайгүй мэддэг гадаад хэл дээр ашиглан явах уу гэдэг дээр одоог болтол зарим хүмүүс тогтсон шийдвэрт хүрч чадахгүй байгаа мэт харагддаг. Гэвч ийм хүн олон биш, харин Монгол хэл дээрээ ашиглая гэсэн хүний тоо олон байгаа гэдэгт итгэлтэй байна.

Орчуулж байгаа нь энэ гээд юу юуны духанд хүрэлгүй яараад, ямар нэгэн зохион байгуулалт байхгүй, тогтсон арга барил эсвэл тогтсон сайн үгийн сангүйгээр сайн орчуулга гарна гэдэг хэцүү. Мөн орчуулж байгаа хүмүүс нь түр зуурын сэтгэл хөөрлөлөөр биш, орчуулъя гэсэн чин хүсэлтэй байгаа цагт л сайн орчуулга гарна гэж бодож явдаг юм. Үүнийг би OpenOffice.org орчуулгын үед мэдэж авсан юм.

Гадаад үг хэллэгүүдийг Монголчилж, утгыг нь аль болох алдуулахгүйн тулд зарим нэгэн үгэн дээр маш их цаг ордог. Гэвч тэр нь сүүлдээ ямар ч үр дүнд хүрэлгүй яалт ч үгүй галиглаж орчуулах удаа нилээдгүй гардаг. Энэ нь хэдэн шалтгаантай. Мэргэжлийн зарим үг хэллэггүүд олон улс даяар бараг адилхан ашиглагддаг учраас тэднийг галиглах эсвэл тэр чигээр нь аваж явах хэрэг гардаг. Монголчууд бид ямар нэгэн юманд амархан дасдаг, гадаад үгийг өөрсдийн хэл рүү урвуулан хэрэглэхдээ чадмаг улс юм. Тийм учраас хүмүүсийн хэрэглэж дассан үгийг Монголчилж орчуулсны дараагаар чанар муу байна, гадаад хувилбарыг нь ашиглах дээр юм, дасаж өгөхгүй нэг л эвгүй байна гэсэн хэдэн шүүмжүүд ирдэг. Энэхүү шүүмжүүд зөв боловч, нөгөө талаасаа хамгийн буруу хандлага юм. Хэрэглэгчид ч мөн адил энэ үед хичээх хэрэгтэйг ойлгох хэрэгтэй юм. Жишээ нь "фонт" гэдэг үгийг "үсгийн хэв" гэж орчууллаа гэхэд тэд үсгийн хэв гэхээсээ фонт гэдгийг нь илүүд үздэг. Энэ бол зүгээр л тэд "фонт" гэдэг үгэнд дассаных байгаа юм.

Нээлттэй эхийн програм хангамжийг орчуулж буй багууд өөрсдийн хүсэл сонирхлоор нутагшуулалт хийдэг тул тэдэнд ямар нэгэн санхүүжилт гэсэн ойлголт байдаггүй. Түүнийг нь дэмжээд өгөх ямар нэгэн компани төрийн байгууллага байдаггүй учраас орчуулгын сайн баг бүрдүүлэхэд нилээд хэцүү. Эхний ганц хоёр сар орчуулж байгаад дундаас нь орхиж явах тохиолдлууд их байдаг. Үүний нэг том шалтгаан бол санхүүжилт гэж боддог. Гэвч үүнд гарч яваж байгаа хүмүүсийг буруутгаж болохгүй нь мэдээж. Тэд ч гэсэн анх орчуулж эхэлж байхдаа ингэнэ гэдгээ мэдээгүй байх.

Бидний уужуу тайван зантай нь холбоотой гэмээр ч юм уу, орчуулж байх явцад зарим зарим үед ажил цалгардах үеүүд нилээн гардаг. 2 долоо хоногийн турш ямар ч орчуулга шинээр орж ирэхгүй байх, бусдыгаа орчуулахгүй болохоор ганцаараа шантрах эсвэл тэднийгээ дагах зүйлүүд харагддаг. Мөн их хэмжээний файлуудыг орчуулна гэж авсан хэдий ч түүнийгээ орчуулахгүй цаг алдахаас гадна бусдыгаа тэрхүү файлуудыг орчуулахад саад болох тохиолдол байдаг.

Багийн хамгийн чухал хүн нь багийн ахлагч байдаг. Сайн ахлагчтай байж чадвал орчуулж эхэлсэн програмаа амжилттай орчуулж дуусаж чадна. Хэрвээ ахлагч муу бол орчуулга дундаасаа жоохон яваад л алга болно. Ингээд л маш олон хүний хүч хөдөлмөр, цаг заваа зарцуулсан ажил салхинд хийсэх болно. Багийн ахлагч гишүүддээ урам өгөх үедээ өгдөг, шүүмж өгөх үедээ өгдөг, өөрийн хариуцсан ажлыг сайн мэддэг байх хэрэгтэй.

Хэрвээ бид үнэхээр сайн орчуулга хийе, хүмүүсийг компьютерийн үг хэллэгэнд дасгая гэх юм бол нэгдэх л хэрэгтэй. Хэн эхлүүлсэн, хэн хийсэн гэдэг нь чухал бишээр орчуулгын чанар бөгөөд үгсийн орчуулга мэргэн байх хэрэгтэй. Ингэхийн тулд бид яалт ч үгүй л нэгдэх хэрэгтэй. Бие биенээ хэрэггүй шүүмжилж суух биш алдаа дутагдал дээр нь ярилцан туршлага дээр нь тулгуурлан цааш алхах хэрэгтэй.

Бид нэгдэх тал дээрээ жоохон дутагдалтай ард түмэн юм уу гэж бодох юм. Хэдэн зуун жил ганц ганцаараа нүүдэллэж амьдарсны маань үр дагавар юм болов уу даа. Мөн нэг зарим тал дээр хэтэрхий туйлшрамтгай ч юм шиг. За энэ Монгол түмнээ дүгнэх ч яахав.

Нутагшуулалтын талаар өөрийн ганц нэг бодлоо бичлээ. Санал шүүмжээ хуваалцана биз ээ. :-)

---

On holiday in Berchtesgadener Land (German Alps mountains).

Юникс орчинд ажиллаж, амьдардаг хүмүүс ямар текст засварлагч ашиглаж байна вэ? Миний хувьд консоль хавиар нутаглаад бүтэн нэг жил болох гэж байна. Серверт гаднаас холбогдож програм бичдэг болохоор яах аргагүй CLI[1] бүхий текст засварлагчийг түлхүү ашиглана. Түг түмэн засварлагчаас харин алийг нь вэ?

Vim. Vi Improved. Үнэхээр супер програм. Ажил хөнгөвчлөх маш олон комбинаци, өргөтгөх боломж зэрэг нь сэтгэл ихээр татна. Бараг өдөр болгон шинэ комманд, shortcut-тай танилцаж байх аястай. Төдүй хэмжээгээр ч ажлын бүтээмж дээшлэх юм. Өнөөдрийн байдлаар би гэдэг хүн бүх боломжийнх нь лав 5 хүрэхтэй үгүйтэй %-ийг л ашиглаж байгаа. Тэгээд бодохоор, гүй э мөн дундаршгүй далай яа? Хакерууд Textmate[2] .vs. Vim хэмээн мөнхөд харьцуулан ярих нь аргагүй ч юм уу?

Анхлан Vimдэх үест хавтас дамжин файл засварлах нь их төвөгшөөртэй санагддаг. Байн байн cd хийж, файл хааж нээгээд байхаар, сүүлдээ түүндээ дадаад ч байх шиг. Тэгснээ үүнээ жаахан хялбаршуулж pushd цохиж баахан таваргах жишээтэй. Арай гайгүй болоод screen, Vim-ийн split, tabe зэргийг цохино.

Хэд хоногийн өмнөөс чөлөө цагаараа Rails-аар жижиг апп хийж эхлэв. Олон үе бүхий хавтасны бүтэцтэй, ийшээ тийшээ их шилжиж ажиллаж байгаа болохоор :tabe ~/path1/path2/path3/path4/yoohhh-finally-filename мэтээр удаа дараалан цохих үнэнхүү залхуутай болоод ирлээ. Vim-ийн файл брауз хийх олигтой плагин олдохгүй золтой Emacs[3] руу урвачихсангүй ;)

Явж явж NERDTree гэх плагины сургийг гаргав. Vim-full[4] дээр автоматаар суусан байдаг боловч, байгаа нь хуучин хувилбар нь юм байна. Шинийг нь эндээс татаж авч суулгаад, баруун солгойгүй ашиглаж эхлэх нь тэрээ. Одоо хавтас хооронд шилжиж, файл нээхээс амархан зүйл үгүй боллоо ;)


Тайлбар
=====================
[1] CLI - Command Line Interface. Товчгүй, хулганагүй, зөвхөн комманд цохиж ажиллах интерфэйс гээд ойлгоход болно. Дээр үеийн програмууд бүгд ийм интерфэйстэй байсан.

[2] Textmate - The Missing Editor for Mac OS X. Мак компьютерт суулгаж ашиглах боломжтой супер засварлагч. Миний хувьд ашиглаж байсан удаа байхгүй, МакВорлд-д бурхан Буддагаас ч илүү алдартай.

[3] Emacs - Extensible, customizable text editor—and more. Бас л ашиглаж үзээгүй. Очко сэнсэйн блогоос мөн нэг чимээгүй гигант болохыг мэдэж авсан.

[4] Линукст суусан ирдэг Vim нь цомхон, нэмэлт сангүй. Ойр зуурхан хэрэглэж байгаа хүмүүст бол Vi-ээс нэг их ялгагдахгүй, тийм ч болохоор амт нь мэдрэгдэхгүй. Мэдрэе гэвэл Убунтучид sudo apt-get install vim-full комманд өгөөд, хэрэглээд үзээрэй.

Төгсгөл
=====================
Vim сайн, харин бусад нь муу гэж огт хэлээгүйг минь анзаараарай ;) "Ямар засварлагч сэтгэлд тань хамгийн их ойрхон байнав, түүнийгээ сонгож аваад тултал нь ашиглаж сурахыг хичээгээрэй. Ингэвэл бүтээмжээ 200% нэмэгдүүлж чадна, харин юм юм рүү үсчээд байвал, юм юмны л дундуур болно." гэж ESR-ийн номноос бас уншиж байсан юм байна. Vim.Lovers-т амжилт хүсье.

График процессорын эрин үе ирж байна. Нэг мэдсэн чинь төв процессороосоо боловсруулах хурд нь даваад явах гэж байна. Программчлалын С хэлэнд суурилсан Nvidia Cuda технологийг дэмждэг график кардтай гэдгээ мэдэн суулгаж үзэж зарим жишээг ажиллуулж үзлээ. Төв процессорийн боловсруулалтаас 3-4 дахин хурдтайгаар боловсруулалт хийж байна. Nvidia Cuda ашиглахад 60 FPS орчим байхад өөрийн төв процессорийн боловсруулалт 20 FPS орчим байна. Сурмаар л эд байна даа.



Ашигласан компьютер

Operating System Microsoft Windows XP Professional 5.1.2600
CPU Type DualCore Intel Core 2 Duo E6850, 3000 MHz (9 x 333)
Motherboard  Asus P5K
System Memory 3328 MB (DDR2-800 DDR2 SDRAM)
Graphic card  NVIDIA GeForce 8600 GT (256 MB)

Анхны хайр гэдэг эр хүний сэтгэл доторх нэгэн том шарх бас нэгэн том дурсамж мэт санагддаг юм. Анхны хайр бол ямар нэгэн аялгуут хөгжим сонсож байхад, анхныхаа дурлалаар учирсан гэмээр охид хөвгүүдийг харахад, бага насандаа анхныхаа хайртайгаа учирсан газартаа яваж байхад үе үехэн сэтгэлийн гүнээс оргилон гарч ирэх тэрхүү мэдрэмж юм. Анхны хайр бүтэлгүй гэдгийг дагах гэсэн мэт миний анхны хайр ч гэсэн бүтэлгүй болсон юм.

Гэвч тэр минь биш би өөрөө бүтэлгүй болгосон юм. Анхны хайрынхаа тухай зуун сар хүсэн мөрөөдсөн маань зургаан сарын л хугацаатай байсан юм. Жаргалтай газар хүн догтодгүйг өөрийн биеэр тэгэхэд би батлан харуулсандаа гэмшэн уйлсан боловч тэр маань аль хэдийн намайг орхин тэнгэр өөд нисэн үүлэн дээгүүр дүүлэн ниссэн байлаа.

Эр хүн амьдралдаа 10 дурладаг юм, үгүй ээ арай олон байна яг үнэнээсээ бол 5 удаа л дурладаг юм. Хэн нэгэн хүн ингэж бодож байж болох юм, гэвч миний хувьд тоо биш зүрх сэтгэлийн минь орон зай байдаг юм. Хэд дурласнаа таниас битгийн хэл би өөрөөсөө ч нуудаг юм. Тэрхүү дурлалууд дотроос хамгийн эрхэм нандин нь боловч зүрхэнд минь хамгийн гүн зүү шивсэн нь миний анхны дурлал.

Түүнээс бусдыг нь харьцуулна гэдэг утгагүй. Та аавдаа илүү хайртай юу, ээждээ илүү хайртай юу гэдэг асуулттай энэхүү асуулт яг дүүцнэ гэж би бодож байна. Гэвч та аав ээжээсээ илүүтэйгээр өөртөө илүү хайртай. Үүнийг харин анхны дурлалтай зүйрлэж болох юм.

Хайр дурлалын тухай орчлон хорвоогоор дүүрэн зохиол, шүлэг, аялгуу байхад миний энэхүү өчүүхэн хэдэн үгэнд гишгэх газар олдохгүйг би мэдэж байна. Гэвч миний сэтгэлд болон магадгүй түүний минь сэтгэлд ...

1. VTC их сургууль (vtc.com)

Linux хичээлийн танилцуулга

VTC Их сургуулийн компьютер програм хангамжийн ихэнх сургалтууд нь төлбөртэй байдаг. Гэхдээ Линуксын сургалтууд нь төлбөргүй байдаг. Эхлэн суралцагчдад зориулсан видео хичээлүүд бий.

2. Novell - OpenCourseWare Project (novell.com)

• Linux Enterpise server 10 хичээл
• Novell Linux Desktop эхлэн суралцагчдын хичээл
• Linux мэргэжлийн сертификатын 10 хичээл

Novell сургалтын төв нь өөрийн OpenCourseWare төслийн хүрээнд Линуксын онлайн сургалтын томоохон хөтөлбөрийг санал болгодог байна. Эдгээр сургалтууд нь Линуксын мэргэжлийн сертификаттай болохыг хүсэгч хэн бүхэнд тун хэрэгтэй сургалтуудын нэг ажээ. Сургалтанд хамрагдахад ямар нэг бүртгэл хэрэггүй юм байна. Түүнчлэн бүтээгдэхүүн үйлчилгээнүүдийнх нь баримт бичиг, програм хангамж зэргийг эндээс олж болохнээ.

3. IBM - LPI (Linux Professional Institute) Exam Prep (ibm.com)

• Linux Kernel Tutorial
• Linux System Startup Tutorial
• Linux File Serving & Sharing Tutorial

IBM өөрийн вэб сайтаар дамжуулан Линуксын олон тооны гарын авлага, сургалтын материалуудыг Линуксын өндөр хэмжээний мэргэжилтэн болохыг хүсч буй хүмүүст тусламж болгох үүднээс дэлгэн тавьдаг байна. Нийтдээ 13 хичээл байдаг. Та сургалтыг материалуудыг ашиглахын тулд бүртгүүлэх хэрэгтэй. Гэхдээ мэдээж үнэгүй.

4. University of Surrey - Department of Electronic Engineering (www.ee.surrey.ac.uk)

• Linux Tutorial One
• Linux Tutorial Two
• Linux Tutorial Three

Суррейн их сургуулийн Электроникийн инженерчлэлийн тэнхим Линукс болон Юникс үйлдлийн системийн эхлэн суралцагчдад зориулсан маш сайн гарын авлага санал болгож байна. Гарын авлага нь найман бүлэг сэдэвт хуваагдах ба хүн бүхэнд үнэгүй. Та ямар нэгэн бүртгэл энэ тэр бөглөхгүйгээр эдгээр материалуудыг ашиглах боломжтой юм байна.

5. Shuttleworth Foundation - Learn Linux Open Source Project (learnlinux.tsf.org)

• Linux Fundamentals Course
• System Administration Course
• Network Administration Course

“Линукс сурцгаая” нь Shuttleworth сангийн санаачилсан Нээлттэй эхийн төсөл юм. Мөн л хүн бүхэнд үнэгүй, бүртгэл энэ тэр шаарддаггүй юм байна.

6. University of California at Davis - Professor Norm Matloff's Unix and Linux Tutorial Center (ucdavis.edu)

• Linux Tutorials

Калифорнийн Дэвисийн Их сургуулийн профессор Норм Матлофф Юникс болон Линуксын маш гайхамшигтай төвийг үүсгэн байгуулжээ. Бүх сэдвээр маш нарийн тодорхой бичсэн материалууд энд бий.

7. Linux Online (linux.org)

• Beginner's Level Linux Course
• Intermediate Level Linux Course
• Advanced Level Linux Course

Linux Online нь бүх шатны суралцагчдад зориулсан өргөн хүрээний үнэгүй хичээлүүдийг санал болгодог байна. Түүнчлэн та эндээс “how-to”-нүүд зэрэг Линукс платформ дээр ажиллахад тань хэрэг болох олон зүйлийг олох боломжтой. Компьютерийн програмчлалын чиглэлээр сурдаг, Линуксын орчинд хэрхэн ажилладаг талаар мэдэхийг хүсч байгаа оюутнуудад тун их тус болохоор хичээлүүд байдаг юм байна.

8. About.com Linux Courses (linux.about.com)

• Linux Desktop 101: 14 Weekly Lessons
• KDE: 6-Day Introduction Course
• OpenOffice.org: 4-Day Introduction Course

About.com (New York Times компанийн нэг хэсэг) олон тооны онлайн хичээл түгээдэг юм байна. Хичээлүүдээ электрон шуудангаар оролцогчид руугаа өдөр бүр эсвэл долоо хоног бүр (хичээлийн агуулгаас шалтгаалан) илгээдэг аж. Түүнчлэн энэ сайтнаас өөрт хэрэгтэй олон зүйлийг олох болно.

9. Begin Linux (beginlinux.org)

• PC LinuxOS 2007 Course
• Linux Commands Course
• Suse Desktop Course

Begin Linux -ын вэб сайтнаас та Линуксын үнэгүй хичээлүүдийг нь судлаж болно. Дурын хэрэглэгч ихэнх хичээлийн материалд нь шууд хандах эрхтэй. Өөрөөр хэлбэл бараг бүртгүүлэх шаардлагагүй гэсэн үг. Хичээлийн материалууд нь бичвэрээс эхлээд кино хүртэл бүхий л зүйлийг агуулсан байдаг.

10. The Linux Tutorial (linux-tutorial.info)

• Introduction to Operating Systems
• Linux Basics
• Installing and Upgrading Linux

Систем администратор Жей Моэрийн санаачласан Linux Tutorial нь олон тооны үнэгүй Линуксын хичээлүүдийг санал болгодог байна. Энд байгаа бүх материалууд үнэгүй, ямар нэг бүртгэл шаарддаггүйгээс гадна уг сайтын форумаас өөрт тулгарсан асуудлуудынхаа хариултыг олж болох юм.

Манай нэг танил саяхан үбүнтүгийн СиДи хаанаас олж болох вэ? гэж асуудаг юм байна. Тэгэхээр нь би бодох ч юм байхгүй http://www.dulmandakh.com/2009/06/904.html холбоосийг өгөөд явуулав (үбүнтүгийн СиДи одоо МТҮП-ийн үүдний жижүүр дээр тараагдаж байгаа). Гэтэл хэсэг хугацааны дараа манай хүн windows дээр суулгаж болдог энэ чинь гоё юм байна гэдэг юм байна. Би юу яриад байгааг нь сайн ойлгосонгүй.

Тоглолт сайхан болж өнгөрлөө.  Энэ орой дэлхийн сонгодог кинонуудын soundtrack-уудыг гайхалтайгаар эгшиглүүллээ. Тоглосон залуус нь ч гэсэн үнэхээр сайн тоглож байсныг дурдах юун.  Өмнө нь энэ тоглолт хоёр гурван ч удаа тоглогдсон гэсэн би гэж хүн хаагуур нь өнгөрч байсийн болдоо, за ямар ч байсан үзцийм чинь гоё Үүнд доорх аянуудыг тоглолоо. Claude Bolling : [...]

Саяхан хэдэн найз нартайгаа сууж байлаа л даа. Тэгээд дэмий л юм ярьцгаан инээлдэж байв.

Тэгэж байгаад гэнэт нэг нь Монгол хэлний бүх үйл үгийг оролдог үгийг хэлдэг юм байна. Тэгээд л бид нар ярилцлаал л даа. Ер нь хараад байсан наад үг чинь Монгол хэлний бүх үйл үгийг бараг оролдог юм байна ш дээ гээд жишээнүүд хайж эхэллээ. Олсон жишээнүүдээсээ ганц нэгийг нь доор бичвэл.

Ямар овоо гар вэ, наадахаа цохиод аваач - гэдгийн цохих гэдэг үг
Наадахаа авчаач (бараг л хулгай маягаар) - гэдгийн авчаач гэдэг үг
Яваж тоглох уу - гэдгийн тоглох гэдэг үг
Ганц юм уух уу - гэдгийн уух гэдэг үг
Чи бас л ярина биз - гэдгийн ярих гэдэг үг
Цаадах чинь үнэн худлаа ярьдаг гар ш дээ - гэдгийн худлаа ярих гэдэг үн
Өнөө орой шоудах уу - гэдгийн шоудах гэдэг үг

За за ингээд л цаашаагаа яваад байвал яваад л байх шинжтэй юм билээ. Энэ бүхнээс юуг ойлгож болох вэ? Дээрх миний жишээнүүдээс юуг харч болох вэ? Юу бодогдож байна вэ? Сэтгэгдлээ хуваалцана уу.

Нэгэн зүйл: http://xvv.blogmn.net/21109/ -д ийм санал гаргасан байна.

Нэгэн зүйл: Монголын үндэсний телевизээр Тунгаамал нэртэй эх хэлний уралдаант нэвтрүүлэг үзлээ. Тэнд үг бүтээврийн болон найруулгын алдааны тухай ийн тайлбарлаж байна: "Монгол бичигт тэгж бичдэг учраас үүнийг ингэж биш, тэгж бичих ёстой.".
Зөв бичих дүрэм нь явж, явж Монгол бичиг рүү ороод байгаа юм чинь, кирилл үсгийн дүрэм, Монгол бичгийн дүрмийг зохицуулах гэж байхаар шууд л Монгол бичгийн дүрмээ сайн сураад авья.

Бяцхан заавар.
Jaunty desktop дээр өөрийн архиваасаа хэдэн realmedia файлыг avi формат руу хувиргах гэтэл codec таниулах хэрэг гарлаа..

http://www1.mplayerhq.hu/MPlayer/releases/codecs/
дээрээс all-20071007.tar.bz2, win32codecs-20040703.tar.bz2, essential-20071007.tar.bz2 файлыг авч задлаад
/usr/lib/codecs, /usr/lib/mplayer/codecs, /usr/lib/win32 гээд хавтасууд руу хуулж орхино.

Одоо mplayer my_realmedia_file.rmvb

ингээд тоглож болж байвал h264/AVI форматтай болгоод хувиргачихая:

mencoder input.rm -oac mp3lame -lameopts preset=128 -ovc lavc -lavcopts vcodec=mpeg4:vbitrate=1200 -ofps 25 -of avi -o output.avi

Ингээд боллоо. Гэхдээ ер нь VLC ихэнхийг нь тоглуулчихдаг л даа, хувиргах буюу transcode хийх шаардлагатай үед хэрэг болно гэж найдаж байна :)

---

Саяхан хэдэн зураг Picasa-г ашиглаад зүйж байснаа түүнд хэрэглэсэн гэрэл зургийн усан тэмдэг тавих аргыг хараад энгийн зүйл ч гэсэн усан тэмдгийн талаар дэлгэрүүлж бага зэрэг өгүүлэхийг хичээлээ.

Тоон усан тэмдэг буюу digital watermark гэдэг нь тоон сигналд мэдээллийг эргүүлж авахааргүй шигтгэх (embedding) үйл ажиллагаа. Хэрэв энэ сигнал бүхий мэдээллийг хуулж авбал мэдээлэл хамт хуулагдаад явна. Үүнийг дэлгэцэд ил биш ч програмыг биелүүлснээр ил гарч ирэх график мэтийн хэлбэрт оруулсан өгөгдлөөр хэрэглэж болно. Тоон усан тэмдэгт зориулсан олон тооны хэрэглээ байдаг. Үүнд:

• Нэгдүгээрт эзэмшлийг харуулна. Жишээлбэл медиа объектын эзэмшигч хувийн түлхүүр ашиглан объект дээрээ тэмдэг байрлуулж болно. Хэрэв хэн нэгэн объектын эзэмшлийг булаацалдвал үндсэн эзэмшигч нууцлалдаа тайлал (decryption) хийж тэмдгийг сэргээж эзэмшлээ батална.
• Хоёрдугаар хэрэглээ нь зөвшөөрөлгүй хуулбарлалтыг илрүүлж болно.
• Гуравдугаарт хэрэглээ нь хуулийн хэргүүдэд фото зургийг үзүүлэх гэх мэтээр нотолгоо, үндэслэлтэйг батлах аргаар хангана.
• Дөрөвдүгээр хэрэглээ нь дэлгэцэд ил биш тэмдэглэгээнд хэрэглэнэ. Жишээлбэл тоон тэмдэг зургийн эзэн хэн байсан, хэзээ авсан зэрэг зургийн тухай нэмэлт мэдээллээр хангахад хэрэглэгдэнэ.
• Тавдугаарт тоон усан тэмдэг нь хэрэглээнээс болж өөрчлөгддөг хөдлөнги байдалтай байж болно, Жишээлбэл, медиа объект нэвтрүүлгийн агуулгыг хэдэн удаа хувилсан байна гэсэн тоог хөдлөнги байдлаар харуулдаг байж болно. Энэ тоо нь хувь хийгдэх бүрд багасахаар байхаар байж болно.
  
• ...
  

Энэ мэтээр олон зүйлд хэрэглэж болох юм шиг байна.

Усан тэмдгийн технологи хэрэглэгдээд удаагүй ч маш олон бүтээгдэхүүн түүнийг дэмжиж гарсаар байна. Энэ талаар нэмж дэлгэрүүлэхийг хүсвэл http://en.wikipedia.org/wiki/Digital_watermark хаягаар ороод цааш үзээрэй. Мэдээллийн аюулгүй байдал гээд хийхээсээ илүү хийгээгүй зүйлээ хамгаалах тухай яриад байгаа орчин үед мэдэхэд илүүдэхгүй юм уу гэж бодлоо. :-)

Миний бие өөрийгөө гайгүй технологижсон гэж боддог ч гэрийн угаалгын машинаас авахуулаад энгийн зүйлсийг ажиллуулахдаа тун тааруухан гэж байгаа. Бас технологийн хэрэглээг ихээхэн дэмжиж, вэб 2.0 гэж ярих атлаа өөрөө тийм ч идэвхитэй хэрэглэгч бол биш. Ашиглаад байдаггүй болохоос биш Flickr, Facebook, Hi5, MySpace, LinkedIn, Digg гээд гадаадын болон дотоодын BizNetwork зэрэг үйлчилгээнүүдэд данс үүсгээд, хальт туршиж үзээд орхисон байгаа. Харин blogger, delicious-ийг гайгүй ашиглаад байдаг юм. Харин сүүлийн үед үргэлж ашигладаг нэг зүйл нэмэгдсэн нь Twitter.

Аль дээр үед л хүмүүс гар утас, зөөврийн тооцоолуур гээд олон төрлийн төхөөрөмж ашиглан Twitter-т холбогдож нэг нэгэндээ мэдээлэл хүргэж, солилцож байгаа талаар уншиж байж билээ. Тухайн үед орж үзчихээд учрыг нь ойлгосонгүй юу ямар ч байсан нэх тоолгүй орхисон юм. Саяханаас миний үздэг ихэнх вэбүүд ашигладаг болохыг анзаарсан бас юм л бол мэдээн дээр гараад байхаар нь туршвал их таалагдсан гэж... Заримдаа энэ блог дээрээ тавихад багадаад байдаг энгийн л нэг "Чи юу хийж байна" гэдэг асуултанд хариулж болохуйц бага сага зүйлсээ тавиад байх боломжтой юм билээ. Ер нь хүмүүс хоорондоо мэдээлэл солилцох хамгийн хялбар технологи юм шиг санагдсан. Цаашид улам идэвхитэй ашиглана гэж бодож байгаа. Олон зүйлийг ч түүгээр дамжуулан авч байна. Миний хувьд Gwibber гээд програмыг Үбүнтү дээрээ ашиглаж байна.

Хараад байхад манайхан их технологижсон байх юм. Twitter дээр манайхаас хэдэн ч хүн байдаг юм бүү мэд, ямар ч байсан миний мэдэх бас дагадаг хэдийг нь дурдвал УИХ-ын гишүүн, Датакомын гэдгээр нь хүн бүр мэдэх Д.Энхбат, УИХ-ын гишүүн Тэмүүжин, манай шинэ ерөнхийлөгч Элбэгдорж гээд маш олон хүмүүс байна. Бүр Өргөө кино театраас шинэ мэдээ мэдээлэл хүргэх үүндээс өөрийн орон зайг ч үүсгээд авсан байх юм. Хэдийгээр одоогоор мэдээлэлгүй ба�